Urolog

Do urologa trafiają najczęściej mężczyźni, którzy zauważają trudności z oddawaniem moczu albo zmiany w obrębie narządów płciowych. Czasem jest to słabszy strumień, czasem częste wizyty w toalecie w nocy. Bywa, że pojawia się ból w dolnej części pleców albo pacjent wyczuwa coś niepokojącego w jądrze. Niekiedy impulsem do wizyty jest krew w moczu lub narastający dyskomfort w podbrzuszu.

W Centrum Medyczne Gunarys w Gdańsk pacjenci najczęściej zgłaszają:

• osłabiony lub przerywany strumień moczu
• częste oddawanie moczu, także w nocy
• pieczenie przy mikcji
• uczucie, że pęcherz nie opróżnia się do końca
• ból okolicy lędźwiowej lub podbrzusza
• krew w moczu
• powiększenie moszny albo wyczuwalne zmiany w jądrze
• problemy z napletkiem
• chęć wykonania wazektomii

Nie zawsze są to poważne schorzenia. Często wystarcza dokładne badanie i USG, aby ustalić przyczynę objawów i zaplanować dalsze leczenie. Im wcześniej pacjent zgłosi się na konsultację, tym łatwiej zatrzymać problem na wczesnym etapie.

Wizyta przebiega według prostego schematu:

1. Rozmowa z lekarzem – omówienie aktualnych dolegliwości, wcześniejszego leczenia, przyjmowanych leków oraz dostępnych wyników badań. To moment na zadanie pytań i opisanie wszystkiego, co budzi niepokój.
2. Badanie fizykalne – w zależności od wskazań obejmuje jamę brzuszną, okolicę lędźwiową lub narządy płciowe. Jeśli jest taka potrzeba, wykonywane jest także badanie prostaty przez odbytnicę (DRE), które trwa kilkanaście sekund i pozwala wstępnie ocenić gruczoł krokowy.
3. Badanie USG w gabinecie – lekarz wykonuje ultrasonografię nerek i prostaty, uzyskując obraz w czasie rzeczywistym. Dzięki temu możliwa jest szybka ocena narządów bez konieczności kierowania pacjenta do innej placówki.
4. Omówienie wyników i dalsze kroki – po zakończeniu diagnostyki lekarz wyjaśnia, co pokazują badania, i proponuje dalsze postępowanie: leczenie farmakologiczne, zabieg ambulatoryjny lub dodatkowe badania.

Całość odbywa się podczas jednej wizyty, w spokojnej atmosferze i bez zbędnego pośpiechu.

Badanie USG pozwala zajrzeć „do środka” bez bólu i bez przygotowań typowych dla bardziej inwazyjnych procedur. Lekarz widzi obraz narządów na ekranie w czasie rzeczywistym i od razu może odnieść go do zgłaszanych dolegliwości.

Podczas konsultacji możliwe jest wykonanie:

• USG nerek – ocena ich wielkości i budowy, wykrywanie złogów, poszerzenia układu kielichowo-miedniczkowego czy torbieli
• USG prostaty przezbrzuszne – pomiar gruczołu krokowego i wstępna ocena jego struktury, szczególnie przy problemach z oddawaniem moczu
• USG transrektalne prostaty (TRUS) – dokładniejsze badanie gruczołu krokowego, pozwalające ocenić zmiany ogniskowe i stopień powiększenia prostaty
• USG jąder – pomocne w diagnostyce powiększenia moszny, wodniaka jądra czy wyczuwalnych zmian; pozwala ocenić budowę jąder i tkanek otaczających

Badanie trwa kilka minut. Nie wymaga znieczulenia. W przypadku USG prostaty i pęcherza potrzebny jest wypełniony pęcherz, dlatego przed wizytą warto wypić około pół litra wody.

Najważniejsze jest to, że wynik jest omawiany od razu. Pacjent słyszy, co widać w obrazie USG i jakie są możliwe dalsze kroki.

Po czterdziestce w organizmie zaczynają zachodzić zmiany, które przez długi czas mogą nie dawać wyraźnych objawów. Dotyczy to szczególnie prostaty. Przerost gruczołu krokowego rozwija się powoli, a pierwsze sygnały bywają łatwe do zignorowania. Wielu mężczyzn zgłasza się dopiero wtedy, gdy problemy z oddawaniem moczu zaczynają realnie utrudniać codzienne funkcjonowanie.

Regularna kontrola pozwala wychwycić takie zmiany wcześniej, zanim pojawią się powikłania lub konieczność bardziej inwazyjnego leczenia. To także moment, w którym można ocenić poziom PSA i sprawdzić prostatę w badaniu lekarskim, nawet jeśli pacjent nie odczuwa jeszcze żadnych dolegliwości.

Szczególną czujność powinni zachować mężczyźni, u których w rodzinie występował rak prostaty. W ich przypadku warto rozpocząć kontrole wcześniej i nie traktować ich jako „wizyty na zapas”, ale jako element dbania o zdrowie na kolejne lata.

Profilaktyka w urologii nie polega na szukaniu chorób na siłę. Chodzi o to, by mieć jasny obraz sytuacji i reagować wtedy, gdy leczenie jest jeszcze proste.

Do urologa trafiają pacjenci z bardzo różnymi problemami, ale w praktyce najczęściej są to sytuacje, które da się rozpoznać i poprowadzić w trybie ambulatoryjnym.

W naszym gabinecie leczone i diagnozowane są między innymi:

• Łagodny przerost prostaty. Powiększający się gruczoł krokowy może stopniowo utrudniać oddawanie moczu. Wymaga oceny wielkości prostaty, zalegania moczu i dobrania leczenia farmakologicznego. U części pacjentów pozwala to uniknąć zabiegu przez długie lata.
• Kamica nerkowa. Złogi w nerkach często wykrywane są w USG. W zależności od ich wielkości i lokalizacji lekarz decyduje o leczeniu zachowawczym lub kieruje pacjenta do dalszego postępowania zabiegowego.
• Zaburzenia oddawania moczu. Obejmują m.in. częstomocz, słaby strumień, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza czy zaleganie moczu. Wymagają diagnostyki i dobrania leczenia zależnie od przyczyny.
• Problemy w obrębie prącia i napletka. Stulejka, bolesne napięcie wędzidełka czy zmiany wymagające biopsji to częste powody konsultacji. Leczenie odbywa się w znieczuleniu miejscowym, bez konieczności hospitalizacji.
• Wodniak jądra. Objawia się powiększeniem moszny i uczuciem ciężkości. W wybranych przypadkach możliwa jest przezskórna aspiracja płynu.

• Choroby przenoszone drogą płciową. Urolog zajmuje się diagnostyką i leczeniem zakażeń takich jak kiła, rzeżączka czy HPV, a także zmian w obrębie prącia wymagających dalszej oceny.

• Zaburzenia erekcji i niepłodność męska. Problemy z erekcją oraz trudności z uzyskaniem ciąży często wymagają spokojnej diagnostyki i wykluczenia przyczyn organicznych. Podobnie w przypadku podejrzenia niepłodności czy żylaków powrózka nasiennego.
• Diagnostyka nowotworów układu moczowo-płciowego. W poradni prowadzona jest diagnostyka raka pęcherza, prostaty, jądra oraz nerki, a pacjenci z podejrzeniem choroby nowotworowej kierowani są do dalszego leczenia specjalistycznego.

Dobra wiadomość jest taka, że w większości przypadków nie trzeba specjalnych przygotowań. Warto jednak pamiętać o kilku rzeczach, które ułatwią diagnostykę.

• Zabierz wcześniejsze wyniki badań – szczególnie USG, wyniki PSA, badania moczu, wypisy ze szpitala lub informacje o wcześniejszych zabiegach.
• Przygotuj listę przyjmowanych leków – także suplementów i preparatów hormonalnych.
• Przed badaniem USG przezbrzusznym wypij około pół litra wody na godzinę przed wizytą i nie oddawaj moczu. Wypełniony pęcherz ułatwia ocenę narządów.
• Jeśli planujesz oznaczenie PSA, unikaj intensywnego wysiłku fizycznego oraz jazdy na rowerze przez 2–3 dni przed badaniem.

Nie ma potrzeby przychodzenia na czczo, chyba że lekarz zaleci inaczej. Jeśli coś budzi wątpliwości, warto zapytać o to podczas rejestracji.